Milletvekili Dağılımı Nasıl Yapılır? Milletvekili Seçim Sistemi

Ülkemiz 24 Haziran 2018’de yeni seçim sisteminin ilk seçimine girecek. Bu seçim sisteminde başbakanlık makamı kaldırılırken meclisimizdeki milletvekili sayısı da artacak. Peki, Türkiye’deki seçim sisteminde milletvekili seçimi ve dağılımı neye göre yapılıyor? İllerin toplam milletvekilleri partilere göre dağıtılırken hangi sistem kullanılıyor öğrenelim.




Türkiye’deki seçim sisteminde milletvekili sayısının partilerin oy oranlarına göre dağılımı D’hondt Sistemi ( D’hondt System ya da D’hondt Metodu olarak da bilinir )‘ne göre yapılmaktadır. D’hondt Sistemi, seçim sistemleri arasında en çok bilineni ve en yaygın olanıdır.

D’hondt Sistemi Nedir?

Belçikalı Avukat Victor D’hondt tarafından 1870’li yıllarda geliştirilen bu sistem, çeşitli matematiksel yöntemlerle seçime katılan partilerin oy oranlarını kat sayılar ile bölerek milletvekili dağılımını ortaya çıkarır. Bu sistem ile her katsayı bölümü ve karşılaştırma sonrası bir milletvekili bir partiye dağıtılır ve daha sonra tekrar bölüm ve karşılaştırma işlemi yapılarak devam edilir.

D’hondt Sistemi’ni Bir Örnek Üzerinde Açıklarsak:

Örnek olarak 24 Haziran seçimlerini ele alalım. Bu seçime 3 siyasi partinin girdiğini düşünelim. A partisi, B partisi ve C partisi. Bu üç partinin Edirne’de seçime girdiğini ve toplamda bu ilden 5 milletvekili çıktığını düşünelim.




24 Haziran’da Edirne seçim sonuçlarına göre:

A Partisi: 140 bin oy

B Partisi: 80 bin oy

C Partisi: 30 bin oy almış olsun.

D’hondt Sistemi’ne göre 5 milletvekilinin partilere göre dağılımı şu şekilde yapılır. Her milletvekili tek tek ele alınmaktadır.

Birinci milletvekilinin dağılımı direkt olarak partilerin oy oranına göre yapılır. Yukarıdaki tabloya göre Edirne ilinin birinci milletvekili A Partisine gidecektir.

İkinci milletvekilinin dağılımı birinci milletvekilini alan partinin oyunun ikiye bölünmesi sonucu genel duruma bakılarak yapılır. A Partisi ilk milletvekilini aldığı için A partisinin oyu ikiye bölünür.

A Partisi: 140 bin oy / 2 = 70 bin oy

B Partisi: 80 bin oy

C Partisi: 30 bin oy

Sonuçlar karşılaştırıldığında B partisi 80 bin oy ile en yüksek oy sayısına sahip olduğundan ikinci milletvekilini B partisi alır.

Üçüncü milletvekilinin dağılımı bir önceki dağılımda milletvekili alan B partisinin oyunun ikiye bölünmesi ile yapılır.

A Partisi: 140 bin oy / 2 = 70 bin oy

B Partisi: 80 bin oy / 2 = 40 bin oy

C Partisi: 30 bin oy

Bu durumda sonuçlara bakıldığında A partisi en yüksek oya sahip olduğu için üçüncü milletvekilini almış olur.

Dördüncü milletvekilinin dağılımında farklı bir yol izlenir. Çünkü A partisi daha önce 2 milletvekili aldığı için bu kez oyları ikiye değil üçe bölünür. Sonuçta oy oranı yüksek olan parti dördüncü milletvekilini kazanır.

A Partisi: 140 bin oy / 2 = 70 bin oy / 3 = 23 bin 300 oy

B Partisi: 80 bin oy / 2 = 40 bin oy

C Partisi: 30 bin oy

Bu durumda dördüncü milletvekilini B partisi alacaktır.

Beşinci milletvekilinin dağılımında bu kez de B partisi 2 milletvekili aldığı için B partisinin oyları üçe bölünür. Sonuca göre oyu yüksek olan milletvekilini kazanacaktır.

A Partisi: 140 bin oy / 2 = 70 bin oy / 3 = 23 bin 300 oy

B Partisi: 80 bin oy / 2 = 40 bin oy / 3 =  13 bin 300 oy

C Partisi: 30 bin oy

Sonuçlara bakıldığında C partisi en yüksek oya sahip olduğu için beşinci milletvekilini kazanacaktır.

Böylece Edirne ilindeki seçim sonuçlarına göre:

A Partisi 2 milletvekili

B Partisi 2 milletvekili

C Partisi 1 milletvekili çıkarmış olur.

Sistem bu şekilde işlemektedir. Milletvekilinin çok olduğu durumlarda da yine aynı şekilde kat sayı bölünerek oy sayısına göre karar verilmektedir.

Dhondt sisteminde bağımsız adayların durumu şu şekildedir:

Bağımsız aday diğer partilerle birlikte bir partiymiş gibi hesaplamaya katılır. Bağımsız aday hesaplama sonucu seçilirse bir daha hesaplamaya katılmaz. Oylarının ikiye bölünmesi gibi bir durum olmaz.

Barajı Aşamayan Partilerin Durumu:

Türkiye seçim sisteminde partilerin meclise girebilmesi için gerekli baraj %10’dur. %10 barajını aşamayan partiler milletvekili hesabına katılmaz. Böyle bir durumda en yük oyunu alan parti daha fazla milletvekili çıkarabilmektedir.

Ülkemizdeki yeni seçim sistemin göre meclisteki toplam milletvekili sayısı 600’e çıkarıldı. Daha önceki sayı 550 idi.

Add a Comment

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir